Wim Heistek
Tot zo ongeveer de helft van de vorige eeuw was emigreren naar een land overzee welhaast een afscheid voor eeuwig van de geboortegrond en van de achterblijvende familie. Het reizen ging, op een enkele uitzondering na, per schip en persoonlijke contacten vonden per brief plaats. Maar toch probeerden de landverhuizers de herinnering aan hun geboortegrond in stand te houden. In bijvoorbeeld de Amerikaanse staat Michigan werden sommige streken bevolkt door grote groepen Nederlandse emigranten en zij gaven hun plaats van vestiging vaak een Nederlandse naam, soms hun vroegere woonplaats. Kijk maar eens op dit kaartje waar rondom de stad Holland zoveel plaatsen liggen met echt Nederlandse plaatsnamen. Dit beeld ziet men niet alleen in Michigan maar op mijn diverse reizen door Amerika zag ik het in meerdere staten. In een artikel uit 2019 op dit weblog vertelde ik al eens van een bezoek dat mijn vrouw en ik brachten aan het in de staat Montana gelegen plaatsje Amsterdam. Een molen, naar Nederlands voorbeeld gebouwde polderhuizen, winkels met typisch Nederlandse producten en toch woonde daar inmiddels de derde en vierde generatie. Men sprak al helemaal geen Nederlands meer maar bleef toch een verwantschap voelen met het land van hun voorouders.
Kijk eens naar de foto links, een echt Nederlands landschap, een molen te midden van de bollenvelden. Echter het betreft hier een ansichtkaart uit de stad Holland in Michigan van molen “De Zwaan”, die in 1964 vanuit Nederland naar Holland (Michigan) werd gezonden.
De emigranten waren evenmin verstoken van het nieuws uit hun vaderland. In de stad Holland werd al vanaf 1860 een Nederlandstalige krant uitgegeven met de toch wel bijzondere naam ‘”DE GRONDWET”. Hierin nieuwtjes uit zowel Nederland als uit hun nieuwe land. Deze krant werd uitgegeven tot 1938. Hij werd veel gelezen vooral omdat de nieuwaangekomen emigranten de Engelse taal niet altijd beheersten.
Ook in andere Amerikaanse staten werden soortgelijke kranten uitgegeven. Zo had men tussen 1874 en 1951 in de plaats Orange City in de staat Iowa (waar men nog jaarlijks een tulpenfestival houdt) “DE VOLKSVRIEND”. Het nieuws hierin bleef niet beperkt tot de naaste omgeving want ik las hierin een bericht dat Antonie Heystek en Paulina Anna Hendrikx in december 1906 in Chicago, gelegen in de aangrenzende staat Illinois, hun vijftigjarig huwelijksfeest vierden. Voor de volledigheid: Antonie en Paulina trouwden 18 december 1856 in Nijmegen.
In de niet erg Nederlands klinkende plaatsnaam De Pere, gelegen in de staat Wisconsin, had men de wel Nederlands klinkende krant “DE VOLKSSTEM” en zowaar ook hierin een bericht over Antonie Heystek ter gelegenheid van zijn 84ste verjaardag. Antonie verzette als bibliothecaris veel werk voor de Hollandsche Vereniging in Chicago. Als u de laatste zin van dit bericht leest hiernaast zal het duidelijk zijn welk een belangrijke plaats deze verenigingen innamen in een tijd dat er amper radio was, nauwelijks telefoon en nog helemaal geen televisie.
We noemden hiervoor drie Nederlandstalige kranten, maar er waren er uiteraard meer, soms voor een paar jaar, soms voor vele decennia. Dat het er steeds minder werden is niet vreemd. Velen van de grote stroom emigranten die in de vorige eeuw hun heil overzee zochten zijn overleden en hun kinderen en kleinkinderen spreken amper of geen Nederlands.
Toch zijn er nog bladen met veel aandacht voor Nederland, maar niet meer alleen in de Nederlandse taal. Zo is er het blad met de Nederlandse naam “DE KRANT”, dat op de cover zich presenteert als “monthly magazine for Canadians and Americans of Dutch origin”. Trouwens hoe Nederlands is de cover met als onderschrift Op het Veenparkkanaal bij Barger-Compascuum”. Ook is er tweemaandelijks magazine “DUTCH” dat zichzelf aanprees als “the only North American magazine in English about the Netherlands. Veelzeggend was een artikel in dit blad Cycling through the Fatherland en een recept voor een uitsmijter.
In het kader van het bovenstaande wil ik ook de aandacht vestigen op Leo Heistek, op 25 november 1942 geboren in Rotterdam en in 1965 naar Canada geëmigreerd. In ons toen nog bestaande papieren familietijdschrift BIJ UITSTEK werd in september 2002 een artikel aan hem gewijd onder de titel HEISTEK, muzikaal en internationaal. Hij werd bekend door zijn street-acts, maar zowel hij als zijn dochter Geneviève en zijn zoon Guido zijn zeer muzikaal. Als u over beide laatsten iets meer wilt weten tikt u hun namen maar eens in op Internet.
Leo heeft zijn eigen radioprogramma op de vroege zaterdagmorgen en draait Nederlandse muziek die door de Nederlandse kolonie zeer wordt gewaardeerd. De onderstaande aankondiging op Internet spreekt voor zich. Wilt U zelf luisteren: https://www.chinradio.com/dutch
Op de foto “Double Dutch” Leo in de buitenlucht bezig met zijn programma.
In 2022 werd Leo Heistek benoemd tot lid in de Orde van Oranje-Nassau. Hij kreeg deze onderscheiding voor “het levend houden van het Nederlands Cultuurgoed onder de Nederlandse emigranten in Canada.”
Op zijn eigen kenmerkende, ludieke wijze zette hij deze foto op zijn website met onderschrift dat hij “volledig ondersteboven was van deze hem toegekende onderscheiding”