Wim Heistek
Wat we tegenwoordig al niet kunnen vinden over het verleden. Onder andere archieven en musea geven ons een uitgebreid beeld hoe het leven vroeger was. In deze publicatie gaan we honderd jaar terug in de tijd, naar het jaar 1924. Een jaar waarin misschien uw ouders of andere familieleden leefden en u daarover hun verhalen hebt gehoord. Het lijkt daarom niet eens zo ver terug in de tijd, maar het verschil tussen toen en nu is nauwelijks in woorden uit te drukken.
Neem bijvoorbeeld de telefoon die er al was sinds het eind van de negentiende eeuw. In 1924 nog op een uiterst kleine schaal, aansluitingen op naam van naamgenoten kwamen sporadisch voor. Het tegenwoordig (te) vaak gebruikte woord “mobieltje” moest nog worden uitgevonden. Pas in 1973 was er een gesprek met mobiele telefoons, maar deze waren zo groot dat ze het woord zaktelefoon niet verdienden. Radio kon men beluisteren sinds 1919, eveneens zeer beperkt. Bioscoopfilms waren tot 1935 nog in zwart-wit en televisie kon men in 1951 voor het eerst bekijken. Daarentegen kwamen steeds meer auto’s in het verkeer, van het merk Ford liepen er in 1924 anderhalf miljoen van de band. Voor een brommer moest men wachten tot 1948 toen de befaamde Solex, bijgenaamd het koffiemolentje, zijn intrede deed.
Wat gebeurde er nog meer in 1924? Een kleine greep:
- Voor het eerst werden er op grote schaal kwalitatief goede arbeiderswoningen gebouwd en aan de stadsranden verschenen tuindorpen
- Het begin van de Zuiderzeewerken
- De Sovjet-Russische leider Lenin overleed
- De eerste Hoogovens gaan in IJmuiden van start
- In Nederland werd voor de eerste keer Moederdag gevierd
- Er waren 1,7 miljoen fietsen in Nederland waarvoor per jaar drie gulden moest worden betaald als rijwielbelasting en waarvoor men een plaatje op de fiets kreeg
- De eerste vlucht naar Nederlands-Indië die 55 dagen duurde door motorproblemen onderweg in Bulgarije
Uiteraard zijn ook de kranten van 1924 doorgenomen op zoek naar nieuws over onze naamgenoten, hoe dan ook geschreven. Maar het was qua vermeldingen geen bijzonder jaar. De diverse kranten maakten wel een potje van de schrijfwijze. Meerdere kranten schreven over hetzelfde onderwerp, in de ene krant was het Heijstek, dan weer Heistek en bleek het uiteindelijk om een Hijstek te gaan.
Gevonden voorwerpen
In deze rubriek over het jaar 1923, geplaatst op dit weblog op 1 december 2023, werd u geattendeerd op de speciale rubriek in meerdere kranten “AANWEZIG EN TE BEVRAGEN BIJ DE NAVOLGENDE INGEZETENEN”. Wat een service, steeds weer lijsten van gevonden voorwerpen die bij het vermelde adres van de vinder konden worden afgehaald. Een trouwe vinder was A. Heijstek uit Middelburg waar men in de Hendrikstraat op verschillende tijdstippen door hem gevonden voorwerpen kon afhalen, zoals een passer, een Frans leerboek, een duimstok en een sierspeld.
Ook Den Haag kende eerlijke vinders en was er eenzelfde oproep als het jaar ervoor. Wie had toch een reclamebord met de tekst HEIJSTEK ROTTERDAM verloren? Het was nog steeds niet opgehaald. Ook vond een naamgenoot een vermoedelijk gouden halsketting.
Over service gesproken, de P.T.T. publiceerde regelmatig een lijst van ‘ONBESTELBARE BRIEVEN EN BRIEFKAARTEN”, bijvoorbeeld voor H. Heijstek in Amsterdam.
Geslaagd
In Leiden slaagde E. Heijstek voor het doctoraalexamen in de geneeskunde. In sommige kranten aangeduid als J. Heijstek, maar het betrof toch echt Eddy Heijstek (foto), toen wonend in Nederlands-Indië en over wie al eerder op dit weblog werd gepubliceerd.
Bij het examen Schippers in de Binnenvaart van het Onderwijsfonds voor de Binnenvaart slaagde H. Heijstek uit Gorinchem (in de krant geschreven als Gorkum) voor het examen Stoom-en Scheepvaart.
Romantiek
In januari 1924 het volgende bericht: “”benoemd tot onderwijzer aan school II te Barger-Compascuum J.C. Heijstek, thans tijdelijk aldaar en als onderwijzeres aan dezelfde school Mej. B. Elberg, thans tijdelijk aldaar”
Dat moet zeer waarschijnlijk het begin van een romance zijn geweest want op 26 september 1929 vond in Ouderkerk aan de Amstel het huwelijk plaats tussen Johannes Cornelis Heijstek (geboren 15 maart 1904 in Zwijndrecht) en Betje Elberg (geboren 16 oktober 1904 in Veendam). Ook over hen en hun dochter Selma werd op dit weblog eerder al uitvoerig gepubliceerd.
Verhuizing
U heeft het al gemerkt, bij gebrek aan andere mogelijkheden om informatie te delen was toen de krant heel belangrijk. Zelfs een verhuizing was nieuws in de rubriek met de prachtige titel: “ZIJ DIE VAN ONS GINGEN EN TOT ONS KWAMEN”. In maart verhuisde K.J. Hijstek met zijn gezin van Koog aan de Zaan naar De Rijp en in oktober vestigde zich in Oldenzaal vanuit Bentheim Gerardus L. Th. Hijstek met gezin, van beroep wagenmeester.
Goed geschoten
Bij de schietvereniging IMMER VAARDIG in Hoek van Holland won L. Heijstek (dat kan niemand anders zijn dan Lodewijk) de eerste prijs in de tweede afdeling.
Hij haalde dat jaar nog een keer de pers en wel bij een bijeenkomst van de Burgerwacht. De prachtige woorden van de journalist willen wij u niet onthouden: “de Heer L. Heijstek wist door het declameren van een paar geestige voordrachten de lachspieren van allen danig in werking te brengen”.
Er was in ieder geval iemand die zich niet met schieten ging bezighouden. Op 5 september werd bij de loting voor de nationale militie lichting 1925 H. Heijstek, 19 jaar, uit de Hoekse Waard, uitgeloot.
Ontzag voor het gezag, maar niet altijd
Bij een zitting van de politierechter in Middelburg werd een 30-jarige man gedagvaard wegens weerspannigheid tegen vijf agenten, waaronder Heijstek. Niet bekend welke straf de man kreeg, maar de taakstraf bestond nog niet.
Bij een afscheid van een agent in Middelburg werd het woord gevoerd door A. Heijstek, voorzitter van de afdeling Middelburg van de Algemene Bond van Politiepersoneel en hij bood de vertrekkend agent een wandelstok met zilveren knop aan.
Een van de meest merkwaardige artikelen die ik las stond in het Sociaal Democratisch Weekblad DE TRIBUNE van 24 juli 1924.
Vanaf 13 mei was er een staking aan de gang van grondwerkers aan de nieuwe Amsterdamse waterleiding. Het ging om een financieel conflict over lonen en werktijden. In een opruiende tekst werden werkwilligen aangeduid als onderkruipers en politieagent Heistek kreeg achter zijn naam dikwijls de toevoeging revolverheld. Ook werd hij thuis bedreigd. Deze krant was overduidelijk op de hand van de stakers en in latere artikelen werd de toon zelfs nog heftiger.
G.W. Hijstek uit Den Haag
Evenals in 1923 zou de (niet bestaande) prijs voor de meeste vermeldingen in kranten met vlag en wimpel gaan naar Gerardus Wilhelmus Hijstek uit Den Haag. Hij was politiek zeer actief en zat namens de toenmalige partij K.V.P. in de Haagse Gemeenteraad. Hij was onder andere ook voorzitter van de Rooms Katholieke Kiesvereniging Rijkskieskring “s-Gravenhage en bestuurslid van de R.K. Middenstandvereniging.
Naast zijn politieke werkzaamheden was hij ook eigenaar van het Technisch Bureau Hijstek en als nieuwigheid verzorgde hij een demonstratie met luidsprekers. Wij kunnen het ons honderd jaar later nauwelijks voorstellen, echter toen was het: ”de geluidsversterkers, niet geheel nieuw, doch wel in het laatste jaar in Nederland in werking gesteld. Zoo heeft men zich reeds van dit wonder der techniek kunnen bedienen”
Ook over G.W. Hijstek zijn op dit weblog in het verleden een aantal publicaties uitgegeven.
Korte berichten
- Spuit 24 van de Rotterdamse brandweer bluste een schoorsteenbrand in de woning van M.J. Heijstek aan de Baan 38. Dit moet een foutje zijn geweest want we publiceerden eerder over het pand aan de Baan met nummer 68 met als bewoner M.J. Heistek, inderdaad met ei dus.
- In november werd het Spangens Christelijk Gemengd Zangkoor opgericht waar M.J. Heistek benoemd werd tot tweede voorzitter.
- In onder andere het Algemeen Handelsblad voor Nederlands-Indië het bericht dat overste Heijstek, onderinspecteur der militaire administratie op 23 november plotseling is overleden in Weltevreden. Hij werd vanuit het militaire hospitaal met militaire eer begraven.
- Op 31 december publiceerde de krant een lijst van in dat jaar overleden bekende personen, wat nu BN’ers worden genoemd. Het feit dat deze lijst in kapitalen werd aangeduid als DODENLIJST doet nu enigszins luguber aan.