Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

845659
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
346
392
1950
385825
4141
17808
845659

Your IP: 18.232.188.251
2020-04-09 18:12

Francijna neemt verantwoordelijkheid

 

In grote stappen door de geschiedenis. Vier november 1650, acht dagen nadat zijn vader aan de ziekte pokken was overleden, kwam Willem III van Oranje in Den Haag ter wereld. Zijn moeder was de Engelse prinses Maria Stuart. Het land beleefde de Gouden Eeuw en was een wereldmacht met grote kolonies en een sterke VOC. Vanaf 1672 bestuurde Willem III als stadhouder de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het jaar 1672 is nu bekend als het Rampjaar. Nederland werd aangevallen door Engeland, Frankrijk en door de bisdommen Münster en Keulen. In dat jaar was het volk redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos. Franse legers trokken ver op in de Nederlanden. Willem III, die nauwelijks militair ervaren was, moest in de jaren daarna het land gaan redden. Mede door een niet onbelangrijke overwinning van admiraal Michiel de Ruyter op de Engelsen, deed hij dat met succes. Vanaf 1689 regeerde Willem III als koning ook over Engeland en Ierland.

       Koning-Stadhouder Willem III

Nadat Willem III was overleden brak een nieuw tijdperk aan. Niet langer was de Republiek één van de machtigste staten in Europa. Het land verloor snel zijn status. Dit werd temeer duidelijk toen bij de Vrede van Utrecht (in 1713) de Spaanse Successieoorlog werd beëindigd. Nederland had bij de vredesbesprekingen weinig in te brengen. Een gevolg van de Vrede van Utrecht was onder meer dat de Zuidelijke Nederlanden in handen kwamen van de Oostenrijkers. De Gouden Eeuw was voorgoed voorbij. In die tijd leefde Francijna Colie.

 

Op de hoek van de Kalvermarkt in Leiden woonde Francijna Colie met haar moeder Teuntje Jansdr. Vader Bartholomeus was overleden. Het leven lachte de jongedochter toe. Zij had kennis gemaakt met de weduwnaar Antonie Adriaansz Heermans uit Waalwijk. Samen besloten zij in het huwelijk te treden. Een attestatie werd in Waalwijk aangevraagd. Na op 6 april 1736 in ondertrouw te zijn gegaan werd het huwelijk op de 29e van die maand in Leiden gesloten.

Samen kregen zij een zoon die Jacobus werd genoemd en een dochter die zij Anna noemden.. Op 17 oktober 1741 is Antonie Adriaansz. Heermans overleden. Francijna was een jonge weduwe geworden. Maar niet voor lang.

Vanuit zijn geboortedorp Ranse in het toenmalige graafschap Wittgenstein, was Christiaen Frebel naar Nederland gekomen. Hij ontmoette Francijna. Blijkbaar woonde Frebel in de gemeente Hulst. Daar werd een attestatie door de Nederduitse Kerk opgesteld voor zijn huwelijk met Francijna Colie. Het huwelijk werd in 1746 in Waalwijk gesloten.

                                   Kalvermarkt in Leiden

 

Trijntje Heijstek

Het jaar 1740 was bijzonder. Niet in het minst omdat de bewoners een van de koudste winters van de 18e eeuw beleefden. Op 26 oktober 1739 begon het te vriezen en de kou zou aanhouden tot juni 1740.

In Uitwijk werd Trijntje Heijstek geboren als dochter van Pieter Heijstek en Willemke van Wensen. Deze voorhuwelijkse dochter werd op 27 maart 1740 gedoopt en groeide op in een agrarische gemeente waar van oudsher landbouw en veeteelt de belangrijkste middelen van bestaan waren. Wintertarwe, zomergerst, vlas, bonen en haver waren andere belangrijke land- en tuinbouwproducten van het dorp.

Ondanks dat de rivier de Oude Maas een natuurlijke barrière vormde tussen het Land van Altena waarin Uitwijk ligt en het landelijke gebied ten zuiden daarvan, had Jacobus Heermans kennis kunnen maken met Trijntje Heijstek. Hun huwelijk werd gesloten waarna ook zij in Waalwijk zijn gaan wonen. Ter bestrijding van de kosten voor hun huwelijk, leende Jacobus bij zijn moeder een bedrag van f 350,00. Voor die tijd niet onaanzienlijk.

Trijntje en Jacobus kregen een zoon die ze Christiaan noemde en een dochter met de naam Anna. Over het leven van Trijntje en Jacobus is veel bekend. Klik hier om daar meer over te lezen.

 

Langstlevende testament

Uit haar ervaring als weduwe van Antonie Adriaan Heermans wist Francijna dat het belangrijk was om zaken goed te regelen. Christiaen Frebel was vader geworden van dochter Francijna Frebel. Zij was een halfzuster van Jacobus en Anna Heermans. Het is tien oktober 1776 als Christiaen en Francijna in Waalwijk een plaatselijke notaris bezoeken om daar een langstlevende testament te laten opstellen. Ze benoemden elkaar tot enige en universele erfgenaam. In het testament werd ook de eerder aangehaalde schuldbekentenis van zoon Jacobus Heermans aan zijn moeder vermeld.

Testament Colie - Frebel

 

Opnieuw weduwe

Achteraf gezien was de eerste helft van de 18e eeuw, de periode waarin het gezin Frebel-Colie leefde, saai en voorspelbaar en in niets vergelijkbaar met de voorafgaande Gouden Eeuw. De steden, die in die tijd de dienst hadden uitgemaakt, begonnen te krimpen en bewoners trokken massaal naar het platteland. Het zorgde er voor dat de plattelandseconomie sterk kon groeien. De economie in de Langstraat waartoe Waalwijk behoorde trok aan. In een later notariële document werd een winkel van Francijna Colie genoemd. Aannemelijk is dat zij die samen met haar echtgenoot voerde. Zij zal beslist voordeel hebben genoten van de gegroeide economie en zo zou later blijken een kapitaal hebben kunnen opbouwen..

Het huwelijk van Francijna met Christiaen Frebel duurde langer dan met haar eerste echtgenoot. Toch werd zij ook van hem weduwe. Christiaen overleed op 23-8-1790 in Waalwijk.

De gedachte dat je als grootmoeder de toekomst voor je nageslacht goed moet regelen, is voor Francijna Colie geen punt van discussie. Nadat zijn vader Jacobus in Indië was overleden en ook zijn moeder Trijntje Heijstek was gestorven, werd Christiaan liefdevol door zijn grootmoeder in huis genomen. Zo kon hij haar helpen met de winkel die zij uitbaatte.

Met het vorderen van haar leeftijd nam ook de mobiliteit van Francijna Colie af. Op 21 november 1791 bezoekt notaris Willem Boeser haar in haar woning in Waalwijk. Ze had hem ontboden en gevraagd een codicil op te stellen en daarin vast te leggen dat zij een bedrag van f 3.000,00 legateert aan kleinzoon Christiaan Heermans. Aldus geschiedde. De notaris noteerde tevens dat vanwege haar hoge leeftijd (82 jaar) Francijna niet meer in staat was het codicil persoonlijk te ondertekenen. Dat werd nu gedaan door de notaris alsmede door twee geloofwaardige getuigen. Hier heeft de notaris de waarheid enigszins geweld aangedaan. Dat Francijna het document niet ondertekende had als werkelijke reden dat zij het schrijven nooit had geleerd. Althans, zo was het opgeschreven op het eerder opgestelde testament van Frebel en Colie.

 

Procuratie

De leeftijd van Francijna Colie had de van de sterkeren bereikt. Aan haar lichaam voelde zij dat de krachten afnamen. Ze werd het leven moe. Berichten uit het land die ook Waalwijk bereikten, maakten haar niet vrolijk. De ontwikkelingen waren voor haar nauwelijks bij te houden. De Oranjes waren in 1795 de Lage Landen ontvlucht en de patriotten mochten van het Franse bewind de Bataafse Republiek als een moderne staat inrichten. Op 22 januari 1798 had er in den Haag een staatsgreep plaatsgevonden. Ene Johannes Midderigh was met soldaten onder bevel van Herman Daendels naar het Binnenhof getrokken en macht naar zich toe getrokken. Een half jaar later, juni 1798, beraamden enkele politieke kopstukken met Franse steun een nieuwe coup. Wat moet je nu nog in deze moderne tijden zal Francijna diep gezucht hebben.

De weduwe Frebel-Colie kleedt zich ter bescherming van de koude in het land. Een gure oostenwind noodzaakt dikke kleding. Het is de 8e november 1798, Francijna is dan bijna negentig jaar oud, als bij notaris Boeser in Waalwijk een akte passeert waarin zij als comparant haar kleinzoon Christiaan aanwijst als procureur. Zo wordt hij bevoegd haar “huishouden te regeren” en administratie te verzorgen. Tevens krijgt hij als taak alle rekeningen te betalen van de goederen die zij ten behoeve van haar winkel heeft ingekocht om die vervolgens te liquideren.

 

Voogden Christiaen en Lodewijk Heijstek

Het kan niet anders dan vastgesteld, dat weduwe Francijna Colie een geregelde cliënt was bij notaris Boese. Op de 27e november 1798 was zij opnieuw op zijn kantoor om daar de voogdij over haar kleinzoon te regelen. In het document is te lezen … dat zij comparante niet gaarne uijt dese weereld willende scheijden zonder alvoorens over haare minderjarige kleijnzoon en enige erfgenaam, Christiaan Heermans, tans bij haar inwoonende goede en bekwaeme voogden te hebben aangesteld ……… Christiaen (= Corstiaen) & Lodewijk Heijstek ooms van Christiaan Heermans uit Uitwijk.

Testament Francijna Colie

 

Francijna overleden

Vanwege het niet bewaard zijn gebleven van DTB-registers uit die periode, is de juiste datum van haar overlijden niet te achterhalen. Francijna moet voor 3 augustus 1799 zijn overleden. Op die datum verschijnt Christaan Heermans op het kantoor van notaris Boeser voor de afhandeling van het testament van zijn oma.

Van Christiaan is verder bekend dat hij 64 jaar oud is geworden. Hij overleed op 6 november 1839 in ’s Hertogenbosch en was toen weduwnaar van Adriana Catharina Vermeulen. Hij woonde vrijwel zijn hele leven in Waalwijk. Na het overlijden van zijn grootmoeder woonde hij korte tijd in Gorinchem.

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen