Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

515577
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
892
670
2804
55451
18013
3437
515577

Your IP: 54.80.96.153
2018-09-26 15:40

De zeereis van Christiaan Heijstek eindigde in Soerabaja

 

In een eerder artikel op dit weblog heeft U kennis kunnen nemen van het trieste verhaal van Johannes Jacobus Heijstek, die we onze eigen “Ketelbinkie” noemden. Op zestienjarige leeftijd begon hij aan zijn eerste zeereis waarvan hij niet terugkeerde. In ons genealogisch bestand kwam ik twee generatiegenoten van Johannes tegen die ook op jonge leeftijd naar zee gingen en nooit meer thuiskwamen. Ik wil hun korte levens aan de vergetelheid ontrukken en vraag deze keer aandacht voor Christiaan Lodewijk Antonie Heijstek. Hij werd geboren in Amersfoort op 2 december 1828 als oudste zoon van Thomas Adrianus Heijstek en Wilhelmina Spillenaar. De genealogie van dit gezin staat onderaan dit artikel vermeld.

 

 

Aangemonsterd met bestemming Batavia

Dat de Rotterdamse Johannes naar zee trok is nog wel voor te stellen, hij woonde immers in Rotterdam niet heel ver van de aanlegplaatsen van de schepen die daar terugkeerden van hun vaak verre en lange reizen. Zijn vader was slaapsteehouder en kastelein, waar zeelui zeker wel eens een bed huurden of een borreltje dronken. Daar hoorde hij misschien wel die stoere zeemansverhalen, die hem naar zee deden verlangen. Maar hoe komt de ver van zee en dus ook van de havensteden wonende Christiaan aan zijn liefde voor het varen? Hoe zullen zijn ouders hebben gereageerd toen hij vertelde dat hij zo graag naar zee wilde? We weten het niet, maar wat we wel weten is dat hij aanmonsterde op de bark Oud-Alblas voor een reis vanuit Amsterdam naar het voormalig Nederlands-Indië. In advertenties van de rederij werd een reis met dit schip als volgt aanbevolen: “Een gekoperd tweedeks barkschip hebbende uitmuntende inrigtingen voor passagiers en varende met een bekwamen scheepsdoctor”. Op 6 december 1845 werd via de kranten melding gemaakt van het verwachte vertrek: “De vertrekdagen der door de Ned. Handelmaatschappij bevrachte schepen zijn bepaald als volgt: Oud-Alblas,  kapitein P. Kleij, 10 december”.

 

 

Uitgevaren vanuit Amsterdam

Net voor of net na zijn zeventiende verjaardag vertrok Christiaan vanuit zijn woonplaats naar Amsterdam om aan boord van de Oud-Alblas te gaan. Misschien was hij in gezelschap van een paar naaste familieleden die hem zouden uitzwaaien. Ook hier kon dan niemand bevroeden dat het een afscheid voor eeuwig zou zijn.

De Oud-Alblas voer vanuit Amsterdam via de toenmalige Zuiderzee naar de rede van Texel. Tussen haakjes voor onze jonge lezers: die Zuiderzee is gedeeltelijk ingepolderd en die ingepolderde delen heten nu de Wieringermeer, Noordoostpolder en Flevoland. De restanten van de Zuiderzee heten nu IJsselmeer en Markermeer. Van de Afsluitdijk was uiteraard nog helemaal geen sprake, die zou pas een kleine negentig jaar later in gebruik worden genomen. Na enkele dagen op de rede van Texel te hebben gelegen werd de dag voor Kerstmis 1845 begonnen aan de grote reis. Al op 29 december kon men via de krant kennis nemen van dat vertrek: “den 24 dezer zijn uit Texel naar zee gezeild……….”. Aan boord bevonden zich ook militairen die in Indië dienst zouden gaan doen. Na het vertrek namen zij via een advertentie op een wel heel bijzondere wijze afscheid van hun naasten: “Ondergetekenden Officieren en Onderofficieren aan boord van het schip Oud Alblas, naar Indië vertrekkende, roepen bij deze hunne Ouders, Familie en Betrekkingen een LAATSTE VAARWEL TOE”.

Ook het verdere verloop van de reis konden de thuisblijvers, zij het met grote vertraging, via de kranten volgen. Dat gebeurde door het zogenaamde praaien, het door een ander schip aanroepen op zee. Berichten over de positie van het gepraaide schip, maar ook over bijzonderheden aan boord werden bij aankomst in een haven aan belanghebbenden, zoals de rederij, gemeld. Ook kranten kregen deze informatie en op 10 januari 1846 kon men lezen:

 

 

Storm en tegenwind op de Noordzee

Nog maar net vertrokken kwam het schip op de Noordzee in zeer slecht weer terecht en maar liefst veertien dagen worstelde het daar met storm en tegenwind. Hoe zou de jonge Christiaan deze verschrikkelijke twee weken hebben ervaren? Zeeziek?

De Rotterdamsche Courant van 13 januari 1846: “Volgens ontvangen berigt uit Vlissingen, is het barkschip Oud-Alblas, kapitein P. Kley, van Amsterdam naar Batavia, na 14 dagen met stormweder en tegenwinden in de Noord Zee geworsteld te hebben, den 9 dezer, met gebroken boegspriet en eenige andere schade aan het tuig, aldaar binnengeloopen.”  De volgende dag werd dat ook in de Vlissingse krant bevestigd: “Alhier is ter reede gekomen het barkschip Oud-Alblas met troepen en stukgoederen van Amsterdam naar Batavia”.

De schade aan het schip werd in Vlissingen hersteld, de bemanning en passagiers dienden ongetwijfeld al die tijd in de buurt te blijven. Aanvankelijk hoopte men dat de reparatie eind januari klaar zou zijn, maar dat viel tegen. Pas op 10 februari kon de Oud-Alblas, met nog steeds aan boord Christiaan Heijstek, eindelijk zijn reis vervolgen.

 

 

Eindelijk in Batavia

In tegenstelling tot de reis van Christiaan’s verre neef Johannes zijn er geen meldingen gevonden over het verloop van de reis, bijvoorbeeld de posities onderweg via het zogenaamde praaien. Door ziektes en of ongevallen zijn enkele personen, waaronder ook militairen, onderweg overleden. Deze berichten stonden soms maanden later in Nederlandse kranten en ongetwijfeld ontving ook het thuisfront pas maanden later het droevige bericht. Toch mag aangenomen worden dat het vanaf Vlissingen een voorspoedige reis is geweest en dat men voor proviandering onderweg of op St. Helena dan wel in Zuid-Afrika heeft aangelegd. Op 25 augustus 1846 kon men in Nederland via de krant vernemen dat het schip op 13 juni in Batavia was aangekomen.

 

Overboord gevallen en verdronken

Een ander bericht laat weten dat het schip slechts twee weken in Batavia is geweest: “Ter reede van Batavia lagen den 26 junij de nederlandsche schepen Flevo, kapitein S. van der Mey, en Oud-Alblas, P. Kley, om den volgenden dag naar Soerabaija te verzeilen”.

Aannemelijk is dat de Oud-Alblas, nadat de militairen waren gedebarkeerd en het stukgoed was gelost, verder voer naar andere havens op het eiland Java, waaronder dus Soerabaja, om onder andere goederen te laden voor de terugreis. Maar dan, op 27 juli 1846, als de Oud-Alblas op de rede van Soerabaja ligt, vindt er een noodlottig ongeval plaats dat het leven kostte aan Christiaan Heijstek. Kapitein Kleij vermeldde in zijn logboek dat Christiaan overboord was gevallen en daarbij verdronken. Pas elf maanden later werd het uittreksel uit het scheepsjournaal ingeschreven bij de gemeente Asten. Inderdaad in Asten, een plaats in de nabijheid van Eindhoven en ook van Bergeyk waar ooit de Heijstek-geschiedenis moet zijn begonnen. Het is niet gelukt om vast te stellen of en wanneer het gezin van Amersfoort naar Asten is verhuisd. Men is geneigd aan te nemen dat dit plaatsvond voordat Christiaan naar Amsterdam vertrok om uit te varen. In het scheepsjournaal werd vermeld: “Christiaan Lodewijk Anthonij Heijstek van Asten”. Het kan haast niet anders of in Christiaans monsterboekje moet als woonplaats Asten hebben gestaan. Ook rijst hier de vraag hoe en wanneer de ouders van Christiaan op de hoogte werden gebracht van zijn overlijden. Zou dat wellicht pas geweest zijn toen het schip in Amsterdam terugkwam van de reis? Christiaan heeft geen zeemansgraf gekregen, hij zal in of in de buurt van Soerabaja begraven zijn, maar ook daarover bestaat geen zekerheid.

De overlijdensakte, opgemaakt in de gemeente Asten, is zeer moeilijk te lezen, vandaar dat ik U de tekst geef:

 “Op heden den 16 juni 1847 is door mij, ambtenaar van den Burgerlijke stand des gemeenten Asten ingeschreven de volgende doodsakte, luidende: Extrakt uit het journaal gehouden aan boord van het Nederlandsch Barkschip Oud Alblas gevoerd door Pieter Kleij op ene reis van Amsterdam naar Batavia liggende als toen ter Reede van Soerabaja. Maandag den 27 juli 1846 circa te acht uren viel over boord en verdronk de jongeling Christiaan Lodewijk Anthonij Heijstek van Asten oud 17 jaren zijnde alle aangewende pogingen ten zijner redding vruchteloos geweest. Was getekend J. de Redder stuurman, A. Kruijmel onderstuurman en P. Kleij gezagvoerder, voor eensluidend extract overeenkomstig mijn dagregister Amsterdam den 21 mei 1847 getekend P. Kleij.”

 

GENEALOGIE:

I             Christiaan Lodewijk Antonie Heijstek, geboren op 02-12-1828 in Amersfoort en overleden op 27-07-1846 in Soerabaja, Nederlands Indië, 17 jaar oud.

 

II           Thomas Adrianus Heijstek, geboren op 31-03-1803 in Gameren en overleden op 04-04-1866 in Heumen, 63 jaar oud. Hij trouwde, 24 jaar oud, op 11-10-1827 in Zaltbommel met de 20-jarige Wilhelmina Spillenaar, geboren op 14-04-1807 in Varik en overleden op 02-05-1891 in Dinther, 84 jaar oud.

 

III          Christiaan Heijstek,gedoopt op 15-05-1768 in Amsterdam en overleden op 17 06-1821 in Gameren, 53 jaar oud. Hij trouwde, 24 jaar oud, op 07-08-1792 in ’s-Gravenhage met de 23 of 24-jarige. Dingena Pikmans, geboren in ’s-Gravenhage. Zij is gedoopt in 1768 in ’s-Gravenhage en overleden op 07-03-1835 in Amersfoort, 66 of 67 jaar oud.

 

IV.         Antony Heijstek. Hij is gedoopt op 20-10-1737 in Uitwijk en overleden op 16-06-1825 in Zaltbommel, 87 jaar oud. Hij trouwde, 28 jaar oud, op 11-05-1766 in Amsterdam met de 34 of 35-jarige Maria Reijnders, geboren in 1731 in Arnhem en overleden op 03-09-1813 in Gameren, 81 of 82 jaar oud.

 

V           Corstiaan Lodewijks Heijstek. Hij is gedoopt op 19-02-1702 in Uitwijk en begraven op 31-10-1750 in Uitwijk. Hij trouwde, 25 jaar oud, op 16-03-1727 in Uitwijk met de ongeveer 25-jarige Maaike Antonisse Ruimschotel, geboren omstreeks 1702 in Uitwijk. Maaike is overleden op 28-03-1766 in Uitwijk, ongeveer 64 jaar oud. Zij is begraven in Uitwijk.

 

VI          Lodewijk Heimense Heijstek, geboren in Uitwijk. Lodewijk is overleden vóór 1741 in Uitwijk. Hij trouwde op 19-05-1696 in Woudrichem metMecheltje Corsten van Oversteegh. Mecheltje is overleden. Zij is begraven op 08-10-1747 in Uitwijk.

 

VII        Heimen Meeuwisse Heijstek, geboren omstreeks 1630 in Uitwijk. Heimen is overleden.

 

VIII       Meeuwis Lodewijks Heijstek, geboren in Uitwijk. Meeuwis is overleden.

 

IX          Lodewijk Heijstek, geboren omstreeks 1570. Lodewijk is overleden.

 

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen