Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

694717
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
40
551
2209
235566
8077
18779
694717

Your IP: 35.153.73.72
2019-07-18 01:29

Susanna Heijstek overleeft vijf van haar kinderen

 
 

Leidde zij een losbandig leven, of was zij haar tijd ruimschoots voor en leefde samen met een partner wat tegenwoordig niet zo ongebruikelijk meer is? Was die eventuele partner soms Wouter van Eck? Op latere leeftijd proefde Susanna van de geneugten van het huwelijk om daarna veel te jong te overlijden.

 

 

Heusden

Het is Nieuwjaarsdag van het jaar 1820, Adriaan Heijstek heeft zijn woning verlaten en loopt diep weggestoken in een duffelse jas over de wallen die zijn woonplaats Heusden omringen en beveiligen. Hij doet dat wel vaker en geniet volop van de wandeling van bastion naar bastion en de uitzichten op de ravelijnen, de driehoekige eilandjes die het zicht op de uitgangen voor eventuele vijanden moesten belemmeren. Hoewel Adriaan nieuwsgierig is naar wat de nabije toekomst hem gaat brengen, laat hij zijn gedachten nu terug gaan naar de verhalen die zijn vader Cornelis vertelde over de periode dat Napoleon Bonaparte een beslissende invloed uitoefende in de Nederlandse politiek en de “Kleine Korporaal” de Franse leider was en als keizer vanaf 1806 over bijna heel Europa heerste. De Nederlandse Republiek was met hulp van Nederlandse patriotten al in 1795 door Franse troepen veroverd.

 

Adriaan was toen vijf jaar oud. Tot 1806 bleef de Bataafse Republiek, zoals Nederland toen werd genoemd, formeel onafhankelijk van Frankrijk, maar in werkelijkheid gebeurde er weinig zonder goedkeuring van de Fransen. In 1806 benoemde Napoleon zijn broer Lodewijk tot koning van Holland, en werd Nederland een koninkrijk. Daarmee werd de grondslag gelegd voor de latere monarchie. In 1810 zette Napoleon zijn broer af en lijfde hij Nederland in bij het Franse Keizerrijk. Drie jaar later werd Napoleon verslagen en naar Elba verbannen. Nederland werd weer onafhankelijk. Napoleon was niet alleen een heerser maar ook een vernieuwer voor Europa. Zo introduceerde hij een burgerlijke stand, waardoor iedereen een familienaam moest aannemen als hij of zij die nog niet bezat. De genealogen van nu hebben daar nog steeds gemak van.

 

Als Adriaan zijn wandeling er op heeft zitten loopt hij terug naar zijn kleine woning waar zijn vrouw op hem wacht. Vier maanden eerder is hij getrouwd met Maria van der Heijdenadat hij haar had bezwangerd.

 

Susanna geboren

Op de vierde januari 1820 is het flink koud geworden. De hoogzwangere Maria loopt met een gespannen buik in huis te drentelen. De vroedvrouw die haar bij de bevalling zal bijstaan is vanmorgen langs geweest en gezegd dat ze aan het einde van de middag wel terug zal komen.

De negenentwintig jarige Adriaan, afkomstig van Colijnsplaat, is arbeider. Hij is vanmiddag thuis gekomen en loopt nu met zijn ziel onder de arm, voor hem is in het huis even niets te doen. Diezelfde avond om acht uur bevalt zijn vrouw van een gezonde dochter waarvoor ze samen de naam Susanna hebben gekozen.

 

De volgende morgen, de vijfde januari, gaat Adriaan samen met getuigen, de 35-jarige mandenmaker Simon Petrus van den Pol en de drieënveertig jarige militair Nicolaas van Zandvoort naar de ambtenaar van de Burgerlijke Stand om aangifte te doen dat de 27-jarige Maria is bevallen van een dochter. Op grond van deze aangifte schrijft de ambtenaar in een keurig handschrift een geboorteakte uit waarop hij aantekent dat beide meegekomen getuigen verklaren niet kunnen schrijven en om die reden het formulier niet ondertekenen. Adriaan heeft het schrijven wel geleerd en schrijft zijn naam leesbaar onder de geboorteakte.

 

Het gezin van Adriaan en Maria wordt in 1829 uitgebreid met de geboorte van een tweede dochter die de naam Wilhelminakrijgt. Nog voor haar derde verjaardag komt Wilhelmina te overlijden. Haar moeder Maria van der Heijde is dan al twee jaar daarvoor ter aarde gesteld. Zij werd slechts 34 jaar.

 

Adriaan huwt in 1830 in De Werken en Sleeuwijk de uit Drongelen afkomstige Christina van Iersel. Samen krijgen zij acht kinderen.

 

Susanna Heijstek verhuist

Zij groeit op in Heusden om uiteindelijk in Gorinchem te gaan wonen. Zo verhuisde zij van de ene vestigstad naar de andere. Nadat zij vleselijke conversatie met een man had gehad (zo werd dat in die tijd ook genoemd) bevalt zij in haar woonplaats op 29 april 1839 van een dochter. Susanna is dan 19 jaren jong. Het kind, dat de namen Suzanna Maria krijgt wordt ’s morgens om 09:00h geboren. De aangifte bij de Burgerlijke Stand wordt gedaan door Maria van Aken in aanwezigheid van twee getuigen waaronder de 32-jarige schuitvaerder (schipper) Wouter van Eck. Uit de geboorteaangifte blijkt dat Susanna Heijstek ten tijde van de bevalling niet gehuwd was.

 

Als we de geboorteakte van Suzanna Maria nader bekijken valt het direct op dat Susanna Heester als haar moeder is genoteerd. De vraagt komt dan op of Susanna Heijstek wel haar moeder is, of dat er sprake is van een administratieve vergissing. Strikt genomen dient de genealogische onderzoeker uit te gaan van de waarheid van het document met als consequentie dat het nu geboren kind eigenlijk de familienaam Heester dient te dragen.

Susanne Maria Heester/Heijstek zal niet oud worden. Kort na haar tweede verjaardag komt zij te overlijden. Haar overlijden wordt bij de gemeente Gorinchem gemeld door Wouter van Eck die in de akte laat optekenen geen bloedverwant te zijn van het overleden kind. Daarbij wordt vastgelegd dat Susanna Heijstek van beroep naaister is en in Gorinchem woont aan de Tonmolensteeg in wijk B met nummer 310.

Wederom valt ons iets op bij het ambtelijke document. De dienstdoende ambtenaar heeft opgetekend dat het overleden kind was geboren uit Susanna Hester Heijstek. Het vermoeden bestaat nu dat Susanna de roepnaam Hester heeft gevoerd en dat deze naam zo in de akte is gekomen.

 

Vierentwintig jaren jong en niet gehuwd, bevalt Susanna op de zevende augustus 1844, ’s avonds om negen uur van een zoon. Voor hem heeft zij de naam Jonasgekozen. Het kind wordt in aanwezigheid van de 37-jarige getuige Wouter van Eck door de stadsdoctor en vroedmeester Cornelis van Gennip aangegeven. Ook Jonas zal niet oud worden, hij overlijdt op 21 juni 1853 en is dan 8 jaar oud.

De aangifte van zijn overlijden wordt ook nu weer gedaan door Wouter van Eck die bij de ambtenaar verklaard een bekende van de overledene te zijn. Opmerkelijk aan deze akte is dat er weer eens een verschrijving van de familienaam plaatsvindt. Susanna, de moeder van Jonas heet nu Heistek! In die tijd woonde Susanna aan de Kalkhaven, wijk B nr. 457. Een straat die nu nog in Gorinchem bestaat en binnen de oude stadswallen ligt.

 

De huwelijkse staat is blijkbaar (nog) niet aan Susanna besteed. Als haar tweede zoon, Wouter zich aankondigt is zij nog zonder wettige echtgenoot. Op 11 maart 1847, ’s morgens om zeven uur, ziet Woutertje voor het eerst het daglicht. Tijdens de bevalling is heel- en vroedmeester Gerardus Johannes Geerling aanwezig. Diezelfde dag gaat hij samen met twee getuigen de geboorte van het kind aangeven. Een van de getuigen is de dan 47-jarige schipper Wouter van Eck. In de geboorteakte wordt aangetekend dat Susanna geen beroep heeft en ongehuwd is. In de kantlijn van deze acte wordt op 7 april van dat jaar aangetekend dat het kind door Susanna wordt erkend. Wouter Heijstek zal een de voor die tijd mooie leeftijd van 69 jaar bereiken. Hij overlijdt in Gorinchem op 23 november 1916.

De melding van zijn overlijden wordt bij de Burgerlijke Stand van Gorinchem verzorgd door de lijkbezorger. Tijdens zijn werkzame leven was Wouter “visscher”; hij was gehuwd met Simonetta Boegheim en woonde in Gorinchem aan het Laantje, wijk B, nr. 469.

 

Ruim twee jaren na de geboorte van haar tweede zoon is Susanna in verwachting van haar tweede dochter. Tijdens de bevalling om elf uur ’s avonds van de 17e september 1849, wordt zij opnieuw terzijde gestaan door Gerardus Johannes Geerling, heel- en vroedmeester van Gorinchem. Drie dagen later gaat hij het kind bij de Burgerlijke Stand aangeven. De geboorteakte wordt mede door de twee aanwezige getuigen. In dit geval waren het de pakhuisknecht Arie Mol en kleermaker Hendrik Bergmans. Het kind wordt ingeschreven onder de namen Maria Suzannanet als het jongere zusje dat een paar jaar eerder jong was komen te overlijden. Vele jaren later, pas op de 5e december 1873, wordt op de geboorteakte aangetekend dat “Maria Suzanna” door de moeder “Susanna” werd erkend. Net als haar oudere broer zal Maria Suzanna een mooie leeftijd bereiken. Op 27 februari 1929 overlijdt zij in Dordrecht. Zij is dan 79 jaar oud. Maria Susanna was gehuwd met Cornelis Stedelaers. Op de akte van overlijden is vermeld dat haar moeder de naam “Maria Suzanna” zou hebben gedragen in plaats van “Suzanna”.

 

Moeder Susanna blijft met haar twee nog levende kinderen in Gorinchem wonen. In de loop van het jaar 1852 stelt ze vast opnieuw in verwachting te zijn. Ze is dan 32 jaren jong. Dit kind, Adriaan Antoniezet zij ’s morgens om zes uur van de 22e maart 1853 op de wereld. Tijdens de bevalling wordt zij terzijde gestaan door de 24 jarige vroedmeester, Cornelis Justus van Noorden. Omdat hij tijdens de bevalling aanwezig was is hij het kind de volgende dag gaan aangeven in aanwezigheid van de noodzakelijk getuigen. Een van hun was wederom Wouter van Eck, een schuitvaerder, die een leeftijd van 47 jaar opgeeft. Zijn handtekening vertoont verdacht veel overeenkomsten met die van de eerder genoemde getuige Wouter van Eck. Ondanks dat de moeder de familienaam Heijstek draagt, werd Adriaan Antonie ingeschreven met de familienaam Heistek! Deze afwijkende familienaam zal geen gevolgen hebben voor eventuele nazaten.

Adriaan Antonie overlijdt als hij 11 maanden oud is. Net als bij de eerder vroeg overleden kinderen wordt ook dit overlijden aangegeven door Wouter van Eck. De relatie van Wouter met Susanna wordt nu omschreven als: “een bekende der moeder van de overledene”. Adriaan Antonie die na zijn geboorte werd ingeschreven met Heistek als familienaam, is in het overlijdensregister opgenomen met de familienaam Heijstek.

 

Huwen doet Susanna nog steeds niet, wel met een man (mannen?) omgaan. Als zij 37 jaar oud is en nog steeds zonder beroep bevalt ze in Gorinchem van Antonia Cornelia. Bij de bevalling, op 8 maart 1857, ’s morgens om tien uur, laat ze zich bijstaan door vroedvrouw Hendrika Bouwhuis. De volgende dag gaat die het kind aangeven. Met haar tekent ook getuige Wouter van Eck de geboorteakte. Wouter is dan 51 jaar oud en nog immer schuitvaerder.

Antonia Cornelia Heijstek overlijdt als ze nog maar 2,5 jaar oud is. Opnieuw is het Wouter van Eck die als “bekende der overledene” aangifte doet van het overlijden. Wouter heeft dan “besteller”als beroep laten optekenen.

 

Voor zover het ons bekend is, wordt Susanna Heijstek nog eenmaal zwanger, ze heeft dan de leeftijd van 39 jaar. Opnieuw in de vroege ochtenduren bevalt zij van een dochter die zij vernoemd naar de eerder overleden Antonia Cornelia. Het is dan 29 augustus 1859. Vroedvrouw Hendrika Bouwhuis, die tijdens de bevalling aanwezig was heeft het kind de volgende dag bij de Burgerlijke Stand aangegeven. De op dat moment volgens eigen opgave 53-jarige Wouter van Eck ondertekent ook deze akte als getuige.

Antonia Cornelia zal ouder worden dan haar zusje dat dezelfde naam droeg, maar komt toch op jonge leeftijd te overlijden. Op 27 november 1863 sluit zij voor het laatst haar ogen, slechts vier jaar en drie maanden oud. Als “bekende der moeder en overledene” wordt haar overlijden aangegeven bij de gemeente Gorinchem door opnieuw Wouter van Eck.

 

Meer kinderen zal Susanna niet krijgen. Althans niet dat wij hebben kunnen achterhalen. Op geen der geboorteakten van haar kinderen wordt een echtgenoot genoemd. Gezien de gekozen teksten van de verschillende geboorteakten is met zekerheid te stellen dat zij tijdens haar jonge jaren nooit getrouwd is (geweest). Wat wel is opgevallen dat nagenoeg alle akten zijn meeondertekend door een schuitvaerder/besteller met de naam Wouter van Eck. Het vermoeden bestaat dat het hier om een en dezelfde persoon gaat. De vorm van de handtekeningen op de akten lijken dat te bevestigen. Dat zijn leeftijd niet altijd klopt is niet zo heel relevant. De leeftijdnotitie op dergelijke akten zijn gebaseerd op wat men mondeling opgeeft aan de dienstdoende ambtenaar. Met nam dat soms met een korreltje zand. Hoewel er geen aanwijzingen voor bestaan bestaat mag niet worden uitgesloten dat er een innige relatie heeft bestaan tussen Susanna Heijstek en Wouter van Eck. Wellicht was Wouter de vader van al haar kinderen.

 

Toch trouwen

Susanna, 52 jaar oud, ontmoet op enige moment de 56-jarige weduwnaar Klaas Lommersuit Gorinchem en huwt hem op 8 februari 1872. Aangenomen mag worden dat Klaas niet lang van het huwelijk kan genieten. Dit vermoeden is gebaseerd op een tweede huwelijk van Susanna.

 

Op 30 december 1874 trouwt ze met de zestig jarige Gerrit Kampers uit Muiden. Ruim vier jaar kunnen ze samen genieten van wat het leven hun te bieden heeft. Op 12 februari 1814 overlijdt zij in Gorinchem.

 

Susanna werd net als haar vader Adriaan 59 jaar. Van haar zeven kinderen zijn er dan reeds vijf overleden.

 

 

 

Klik hiervoor alle aktes.

 

 

 

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen