Vertaal/Translate/Select your language

Vinaora Visitors Counter

578626
Vandaag
Gisteren
Deze week
Vorige week
Deze maand
Vorige maand
Alles
533
566
1099
119285
9472
23692
578626

Your IP: 54.167.15.6
2018-12-17 14:30

“Heystekke” in Zuid-Afrika - deel 8

 

Seuns van Doornkom, Klipfontein, Leeuwdoorns, Lisbon, Vaalkop en Waaikraal

 

Jan Heijstek

 

Als tweede zoon van Jan Heijstek en Anna Maria Erasmus werd in Giessen op de 21e november 1848 Jan Heijstekgeboren. Hij maakte de lange reis mee naar Rustenburg in het warme verre Afrika. Zijn uitgebreide levensverhaal is eerder op dit blog gepubliceerd. Hierna volgen nog enige anekdotes.

 

Als zestienjarige jongeman krijgt Jan Heijstek in Transvaal een aanstelling als hulponderwijzer op de Plaats Waterkloof in het district Rustenburg. Hij werkte onder leiding van N.J.R. Swarts die oprichter was van de school en later Staatssecretaris zou worden onder president Burgers. De Plaats Waterburg was voor de helft eigendom van President Kruger die daar zelf enige tijd heeft gewoond. Nog in hetzelfde jaar werd Jan Heijstek als onderwijzer aangesteld. Nu op de plaats Zoutmansdrift, Krokodilrivier bij Tjaart A.P. Kruger, een broer van de latere president Paul Kruger.

Weer later werd hij onderwijzer bij Louis Stefanus Kruger op Middelkraal, op Waaikraal bij Daniël Elardus Erasmus en was ook nog leerkracht bij Hercules Philippus Malan op Rincojaalskraal.

 

 

Jan Heijstek bezat blijkbaar ook handelskwaliteiten. Een half jaar na zijn aanstelling als onderwijzer reist hij samen met Tjaart Kruger en een zekere Hans Botha naar Natal bij Ladysmith. Het betrof wat men noemde een “handelstog”. De zaken gingen goed, maar het voordeel konden zij niet mee naar huis nemen. Op de weg terug naar huis trokken zij door de Drakensbergen. In die tijd was de Vrijstaat in oorlog met de Basuto-stam. Het gebied waar zij doortrokken was niet zonder gevaar. Op een dag toen zij het konvooi voor de komende nacht hadden uitgespannen, werden zij overvallen en werd hun alles ontnomen. Zo was de reis naar Natal voor iets geweest. Heijstek en zijn kompanen waren echter blij dat ze het leven er niet bij hadden gelaten. Het enige dat hun gegund was te behouden waren de hemden die zij droegen. Enige dagen later heeft een patrouille Natallers de wagens teruggevonden en aan de eigenaren teruggegeven. De drie mannen werden aan een paar ossen geholpen en konden zo toch weer terug richting huis rijden.

Tijdens zijn onderwijzerschap onder Daniël Elardus Erasmus leerde hij diens dochter kennen. Zo trouwde hij in 1868 Anna Maria Erasmus. Uit dat huwelijk werden twaalf kinderen geboren.

 

De onrustige jaren zijn ook aan Jan Heijstek niet voorbij gegaan. Aan meerdere veldslagen heeft hij deelgenomen. In 1868 nam hij deel aan de strijd tegen Mapela. Na die tijd is hij op kleine schaal gaan boeren op Plaats Waaikraal aan Sterkstroom. Vandaar is hij zeven jaar later teruggekeerd naar Zoutmansdrift om wederom voor de klas te gaan staan. Die periode eindigde met het uitbreken van de oorlog met de Sekoekoenie. In september 1877 is hij gaan wonen op de Plaats Klipfontein in Pilansberg.

 

Met het uitbreken van de Vrijheidsoorlog, 1880-1881, werd hij aangesteld als officier om toezicht te houden op een nabije lokale stam.

 

Het is mei 1882 als hij in Wydhoek wordt aangesteld als Klerk en Secretaris bij de “Kommissaris van Naturellen en Kommandant, Pilansberg", de heer Hercules Philippus.

Zeven jaren later, in mei 1889 werd Jan Heystek benoemd tot Eerste Klerk van de Landrost, Publieke Aanklager, Zegel en Magazynmeester, Vrederechter en bij afwezigheid van de Landrost als "Waarnemende Landdrost" van Rustenburg. In die hoedanigheid diende hij gedurende negen jaar Landrost Johannes Cornelis Brink.

 

Op 16 mei 1898 word Jan Heystek aangesteld als Landrost van Zoutpansberg met Pietersburg als zetel. Hij bleef op zijn post tot de inname van Pietersberg door de Engelsen en hij met zijn personeel moest uitwijken naar Wolkbergen.

 

Tegen het einde van de oorlog (1901) werd hij door de Engelsen gevangen genomen en in het concentratiekamp Gezina opgesloten. Daar werd hij ernstig ziek (longontsteking) en zag de dood in de ogen. Gelukkig voor hem wist hij ook die aanval te overleven.

Zijn echtgenote overleed in 1902. Jan Heijstek woonde zijn laatste jaren in Rustenburg bij schoonzoon Wijtse Sijger Lampen. Een man die in het Nederlandse Herwijnen was geboren. Jan werd 83 jaar en stierf op 24 februari 1932. Zijn eerste vrouw was eerder overleden op de 31e januari 1902. Zijn tweede vrouw, Sophia Margaretha Magdalena Minnaar, waarmee hij in 1904 trouwde was ook reeds gestorven. Zij sloot voorgoed haar ogen op 31 juli 1822.

 

 

De Heystekfamilie lag Jan na aan het hart. Tot op hoge leeftijd volgde hij de ontwikkelingen van bijvoorbeeld zijn kleinkinderen waarop hij trots was. Met de middelen die hem voorhanden waren onderhield hij contacten. Een voorbeeld daarvan is de hier weergeven transcriptie van een brief van hem aan kleindochter Anna Maria du Plessis.

Jan Heijstek heeft op latere leeftijd zijn levensverhaal gedetailleerd aan het papier toevertrouwd. Dit boeiende relaas is in zes afleveringen op dit blog gepubliceerd.

 

·         Het levensverhaal van… Jan Heijstek – deel 1

·         Het levensverhaal van… Jan Heijstek – deel 2

·         Het levensverhaal van… Jan Heijstek – deel 3

·         Het levensverhaal van… Jan Heijstek – deel 4

·         Het levensverhaal van… Jan Heijstek – deel 5

·         Het levensverhaal van… Jan Heijstek – deel 6

 

Wordt vervolgd

 

Lees ook

“Heystekke” in Zuid-Afrika - inleiding

“Heystekke” in Zuid-Afrika – deel 1

“Heystekke” in Zuid-Afrika – deel 2

“Heystekke” in Zuid-Afrika - deel 3

“Heystekke” in Zuid-Afrika - deel 4

“Heystekke” in Zuid-Afrika - deel 5

“Heystekke” in Zuid-Afrika - deel 6

“Heystekke” in Zuid-Afrika – deel 7

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen