In een publicatie die op 1 maart 2023 op dit weblog werd geplaatst schreef Fred Heistek onder andere:

“Een familieonderzoeker (lees genealoog) is een persoon met een bovengemiddelde belangstelling voor geschiedenis in het algemeen en in die van zijn (voor)familie in het bijzonder.”  Om daarover geen misverstand te laten bestaan en zo bedoelde Fred het ook: die belangstelling is er in ons geval voor iedereen die de achternaam Heijstek (met de diverse schrijfwijzen) draagt en dus afstamt van Lodewijk Heijstek die rond 1560 leefde.

De inmiddels duizenden afstammelingen van deze Lodewijk wonen al lang niet meer alleen in Nederland, in de negentiende en twintigste eeuw vestigden velen zich op andere continenten. Vooral veel Zeeuwen gingen op zoek naar een beter bestaan en dachten dat onder andere te vinden in de Verenigde Staten, lang aangeduid als het land van de onbegrensde mogelijkheden. De eerste emigranten waren vooral boeren, ambachtslieden en dagloners. In eerdere publicaties kon u al eens kennismaken met degenen die zich lang geleden vestigden in de Amerikaanse staat Michigan. Zo was er op 3 oktober 2014 het artikel “Peelanders in de USA” met in de hoofdrol de op 23 oktober 1866 in Colijnsplaat geboren Dirk Heijstek en op 8 oktober 2020 werd aandacht besteed aan de uit Middelburg afkomstige Pieter Johannes Heijstek.

In minstens veertien Amerikaanse staten wonen inmiddels Heystekken, soms al de vijfde generatie. Op velerlei manieren is geprobeerd met hen in contact te komen, soms lukte dat maar helaas vaker niet. Toch weten we dat veel Amerikaanse naamgenoten interesse hebben in hun Nederlandse roots. Een van hen, inwoner van Michigan, opende daar een Heystek website met een in Colijnsplaat beginnende stamboom. Ook wordt ons familiewapen gebruikt, zij het dat men er het een en ander aan heeft veranderd. Ik zou zeggen zoek de verschillen, links het door ons gebruikte, rechts de Amerikaanse versie.

Over de in de tweede alinea hierboven genoemde twee naamgenoten en hun familie werden zoveel nieuwe feiten gevonden dat we een vervolg geven op beide genoemde publicaties. In dit eerste deel van ons vervolg aandacht voor Pieter Johannes Heijstek en zijn zoon Hendrik Johan.

Pieter Johannes werd op 15 mei 1825 geboren in Middelburg als zoon van de dan ongehuwde Johanna Heijstek en kreeg de achternaam van zijn moeder. Deze trouwde op 2 augustus 1827 in Middelburg met Frans Hendrik Reen Cannegieter waarna het paar zich vestigde in Heinkenszand en de tweejarige Pieter Johannes in het gezin werd opgenomen maar wel de achternaam Heijstek behield.

Hij trouwde op 16 oktober 1851 in Heinkenszand met de daar op 13 juli 1830 geboren Jacoba Willemina Polderman. Dat huwelijk was nog maar net op tijd want de dag erna beviel de bruid van dochter Johanna. Op 21 januari 1853 kwam dochter Anthoinetta Johanna ter wereld, maar een jaar en een dag later sloeg het noodlot toe, moeder Jacoba overleed op slechts 23-jarige leeftijd en daarmee stond Pieter voor de zware taak twee kinderen van resp. drie en een jaar alleen te moeten opvoeden. Op 9 augustus 1860 hertrouwde hij in Heinkenszand met de op 14 februari 1827 in Bergen op Zoom geboren Elizabeth Hendrika Sluijters. Uit dit huwelijk werden vijf kinderen geboren, Hendrik Johan op 6 december 1861 en Pieter Johannes op 30 januari 1867. De andere drie kinderen overleden op zeer jonge leeftijd.

Grand Rapids in de staat Michigan rond het jaar 1872, het jaar dat Pieter zich hier vestigde

Pieter was van beroep huisschilder en was een van de vele Zeeuwen die hoopten in Amerika een betere toekomst te krijgen en dat werd ook vermeld als reden van zijn emigratie “zucht naar bestaansverbetering”. In 1872 gingen vader Pieter, moeder Elizabeth, dochter Johanna en zoons Hendrik Johan en Pieter Johannes in Rotterdam scheep op weg naar Grand Rapids in de staat Michigan. Hier pakte hij zijn beroep van huisschilder weer op. Lang hebben Pieter en Elizabeth niet mogen genieten van hun nieuwe thuisland. In 1877, nog maar vijf jaar na hun aankomst, kwamen beiden kort na elkaar te overlijden in Grand Rapids, Elizabeth op 14 augustus, Pieter op 18 december, resp. 50 en 52 jaar oud.

Vanaf het moment dat zij zich vestigden in Amerika werd hun naam geschreven als Heystek, om de simpele reden dat men daar de eij-spelling niet kent.

Dochter Johanna, uit het eerste huwelijk van Pieter, was twintig jaar toen zij met haar vader en stiefmoeder emigreerde. Zij leerde al spoedig de op 4 februari 1848 in het Schotse Glasgow geboren John Drummond kennen en op 6 augustus 1873 trouwden zij in Grand Rapids. Zij overleed op 3 september 1936, John op 29 oktober 1922, beiden in Grand Rapids

Haar zuster Anthoinetta Johanna, ten tijde van de emigratie 19 jaar oud, bleef in Nederland achter, trouwde twee keer in Zierikzee, resp. op 18 maart 1878 en 25 september 1885. In beide gevallen waren haar ouders al overleden, maar gezien de afstand hadden zij nooit bij het huwelijk van hun dochter aanwezig kunnen zijn. Zij overleed in Amsterdam op 26 oktober 1928.

Hendrik Johan Heystek was een zoon van Pieter Johannes uit zijn tweede huwelijk en dus een halfbroer van de beide hiervoor genoemde dochters. Hij werd op 6 december 1861 geboren in Heinkenszand en heeft het, zoals men zo mooi kan zeggen “helemaal gemaakt in Amerika”. Hij trouwde op 8 oktober 1889 in Grand Rapids met Catherine A. Reardon, geboren 3 april 1867 in Cascade (Michigan). Zij overleed op 31 mei 1901 in Grand Rapids. Uit dit huwelijk werden twee kinderen geboren, waarover in deel 2 later meer. Om goed in te burgeren noemde Hendrik Johan zich intussen Henry John, de naam die ook wij in het vervolg gebruiken.

In zijn tienerjaren kreeg Henry John een goede baan bij een grote meubelfabriek en na een paar jaar werd hij bediende in de behang-en verfwinkel van H.M. Gobel. Hij leerde hier de branche goed kennen, was hardwerkend en ambitieus. In 1885 ontmoette hij Cornelius L. Harvey en samen begonnen zij de firma Harvey & Heystek. Het paar onderscheidde zich als een van de jongste en meest succesvolle zakenlieden van de stad. Naast de verkoop van behang- en schilders benodigdheden specialiseerden zij zich in de vervaardiging van schilderijlijsten en decoratiemateriaal voor het interieur. Opmerkelijk is het aantal advertenties dat men welhaast dagelijks plaatste in de diverse kranten.

Bovenstaande advertentie uit de GRAND RAPIDS HERALD van 22 mei 1892 spreekt voor zich. Persoonlijk vind ik vooral de laatste zin bijzonder in de geest van die tijd:
“TUSSEN TWEE HAAKJES, de Heer Heystek, van deze firma, vertrekt vandaag naar New York en Philadelphia. Hij zal vijf wagenladingen behang selecteren waarmee het seizoen wordt gesloten”

In de laatste decennia van de negentiende eeuw overstroomde een enorme verscheidenheid aan consumentenartikelen en diensten de Amerikaanse markt. Adverteerders, gebruikmakend van nieuwe methodes van kleurenprinten, overlaadden potentiële klanten met zogenaamde handelskaarten. De Amerikaanse bevolking vond het leuk en spaarde deze kaarten. Ook Harvey & Heystek deed mee en minimaal twee van hun kaarten zijn bewaard gebleven.

Ondanks hun grote succes werd de samenwerking met wederzijds goedvinden na vijf jaar beëindigd. In 1898 begon Henry samen met F.C. Canfield een groot- en detailhandel in verf en behang onder de naam Heystek & Canfield Company met Henry als president en F.C. Canfield vicepresident.

Na de dood van zijn vrouw Catherine, die slechts 34 jaar werd, leerde hij Anna W. Weiss kennen, op 13 maart 1880 geboren in de staat Indiana. Met haar trouwde hij op 17 oktober 1905 in Grand Rapids.

Henry was intussen een bekend figuur in Grand Rapids, zijn huwelijk haalde de voorpagina van de Grand Rapids Herald, waarin hij werd aangeduid als “the Well Known Business Man” en daarbij een romantisch verhaal hoe zij elkaar hadden leren kennen.  Henry en Anna kregen een zoon, ook over hem meer bijzonderheden in deel 2 dat binnenkort op dit weblog wordt geplaatst.

Henry John overleed op 23 januari 1912, nog slechts 50 jaar oud. In zijn obituary werd hij herinnerd als een man van absolute integriteit, een verdienstelijk en vaderlandslievend burger die veel deed voor de gemeenschap

Een bijzonder feit en wellicht werd dit in zijn obituary bedoeld met “die veel deed voor de gemeenschap” was de bouw van het Coliseum Building in Grand Rapids.

De (deels vertaalde) tekst hierover op internet:

“Henry Heystek van Heystek & Canfield gaf opdracht voor de bouw van het Coliseum Building, een gebouw met een monumentaal gewelfde ingang met daarboven een groot ornament, geflankeerd door leeuwenkoppen. Het gebouw is geschikt voor vergaderingen en exposities voor zo’n 3500 personen. De opening was op 22 november 1910 en in 1911 werd een pand met twee verdiepingen toegevoegd aan het hoofdgebouw. In 1914 werd het omgebouwd tot een reuze circustent voor voorstellingen van het Shrine Circus. De bekende Amerikaanse president Teddy Roosevelt voerde zijn campagne voor het presidentschap van Amerika in dit gebouw.

In 1946 werd het gebruikt als showroom voor auto’s en onderdelen tevens een garage voor vrachtwagens. In 1953 werd het zelfs een parkeergarage. In 1998 werd het interieur gerenoveerd voor de Heart of West Michigan United Way, een instelling die zich onder andere bezighoudt met werken van liefdadigheid.

En wat denkt u? Staat het gebouw, 113 jaar na de bouw, er nog steeds? Ik kan dat bevestigen via het onvolprezen programma van Google Street View was het, in ieder geval vorig jaar, nog in volle glorie aanwezig en was de markante ingang nog steeds geflankeerd door de naam HEYSTEK en het jaartal van ingebruikname 1910. Ongelooflijk, maar er is ook na 113 jaar aan de buitenkant nauwelijks verschil te zien, eigenlijk alleen de deuren.. Oordeelt u zelf!! Tussen haakjes: ooit attendeerde Piet Heistek uit Zaandijk mij op dit gebouw.