In juli 2016 lieten wij u op deze website kennis maken met Susanna Heijstek. De publicatie opende met de volgende alinea:

“Leidde zij een losbandig leven, of was zij haar tijd ruimschoots voor en leefde samen met een partner wat tegenwoordig niet zo ongebruikelijk meer is? Was die eventuele partner soms Wouter van Eck?”

Ondertussen zijn wij meer te weten gekomen over Wouter van Eck die ontegenzeglijk in het leven van Susanna Heijstek een belangrijke rol heeft gespeeld.

 

De naam van Wouter van Eck, waarvan bekend is dat hij een schipper of schuitvaerder was, kwam zeer regelmatig voor in akten van de Burgerlijke Stand van Gorinchem als er melding werd gemaakt dat Susanna Heijstek was bevallen of een van haar kinderen was overleden.

 

In de publicatie van juni 2016 schreven wij: “Hoewel er geen aanwijzingen voor zijn, mag niet worden uitgesloten dat er een innige relatie heeft bestaan tussen Susanna Heijstek en Wouter van Eck. Wellicht was Wouter de vader van al haar kinderen.”

 

In de geboorteakte van Suzanna Maria Heijstek van 29 april 1839 (Gorinchem), was voor het eerst zijn naam te lezen. Wouter was toen 32 jaar oud. De laatste keer dat we Wouters naam in relatie tot Susanna Heijstek tegen waren gekomen, was in een Akte van Overlijden van 27 november 1863.

 

Wouter van Eck

Hij was een zoon van Jonas van Eck en Maria Capel. Wouter was op de 16e oktober 1806 in Gorinchem geboren. Als jongeman maakte hij kennis met Sina Eliezabet IJzing. Zij was geboren op 11 september 1798 en gedoopt op de 30 e september 1798 op de Grietenije (nu noemen we dat een gemeente) Ameland. Haar ouders waren Albert IJzing en Barbera van der Ploeg. Wouter en Sina trouwden op 22 juni 1827 in Gorinchem. Hij was toen 21 jaar en zij naderde haar dertigste verjaardag.

 

De huwelijksakte van dit echtpaar toont van Wouter van Eck exact dezelfde handtekening als die we tegen zijn gekomen op de akten waarin Susanna Heijstek’s naam voor komt. Terecht kan hiermee worden vastgesteld dat we het over een en dezelfde persoon hebben.

 

Boven handtekening op geboorteakte Barbera Johanna van Eck

Onder handtekening op geboorteakte Suzanna Maria Heijstek

 

Vrij snel; na hun huwelijk werd Sina zwanger. Op 10 februari 1828 beviel zij van een zoon die de naam Jonas kreeg. Wouter die van beroep schipper was, was niet bij de bevalling aanwezig. Hij verbleef toen in Amsterdam. Drie weken nadien kwam Jonas te overlijden. Aangifte daarvan werd gedaan door bekenden van de familie en niet door de vader. Wouter van Eck was blijkbaar nog met het schip onderweg. Niet uit te sluiten valt dat Wouter zijn zoon Jonas nooit heeft gezien.

 

Opnieuw raakte Sina zwanger. Ditmaal van een dochter. Op de 28e februari 1829 beviel zij van het kind dat de namen Barbera Johanna kreeg. Wouter van Eck heeft toen wel zelf de aangifte van zijn dochter bij de Burgerlijke Stand (BS) kunnen doen. In 1847 (45 jaar oud) trouwde deze Barbera in Nieuw Lekkerland. Ze overleed in het jaar 1900 op 71-jarige leeftijd. De huwelijksakte vermeld dat beide ouders reeds waren overleden.

Ondanks intensief speuren in de registers van het Archief in Gorinchem zijn we geen andere kinderen van Wouter en Sina tegen gekomen dan de twee hiervoor genoemd.

 

Kalkhaven

Uit wel gevonden documenten is gebleken dat Wouter van Eck met zijn vrouw Sina woonde in het pand met huisnummer 404 aan de Kalkhaven in Gorinchem. De voornoemde Susanna Heijstek woonde aanvankelijk aan de Molenstraat maar was verhuisd naar de Kalkhaven met huisnummer 457. Het kan niet anders of beiden moeten elkaar hebben ontmoet.

 

Rondom de Kalkhaven met vele kleine woningen was altijd veel reuring. De haven was vooral in gebruik voor de stad- en streekhandel en voor marktschuiten en dergelijke boten. De haven stond in open verbinding met de rivier, met gevolg dat bij hoge waterstand in de rivier de lage kaden van de Kalkhaven overstroomden. Het dagelijks leven werd dan ernstig verstoord.

 

Het leven in de 19e eeuw was zo wie zo moeilijk. Er heerste veel armoe en er braken regelmatig besmettelijke ziekten uit omdat men het vuile grachtwater dronk. Daarom werden de grachtjes en later ook de Kalkhaven gedempt. Maar de armoede bleef. Mannen, vrouwen en kinderen moesten hard en lang werken voor een klein beetje geld. Ze woonden in te kleine huizen, in smalle straatjes en stegen.

 

Of het huwelijk van Wouter en Sina slecht te noemen was of dat het niet bestand was tegen het verschil in leeftijd, wij kunnen er slechts naar gissen. Vast staat dat Susanna Heijstek 23 jaar jonger was dan zijn echtgenote Sina. Speelde dat een rol? We weten het niet. Wel staat vast dat Wouter een wellicht meer dan alleen vriendschappelijke relatie was gaan onderhouden met Susanna. De gekozen voornamen van haar kinderen lijken een bevestiging van deze veronderstelling.

 

Het eerste kind van Susanna werd bij de BS ingeschreven onder de namen Suzanna Maria. De eerste naam was een verwijzing naar de biologische moeder terwijl de tweede naam (Maria) een verwijzing kon zijn naar de moeder van Wouter van Eck, te weten Maria Capel.

De eerst geboren zoon bij Susanna kreeg de naam Jonas. Deze naam was gelijk aan die van het eerste kind bij Sina en was tevens de voornaam van de vader van Wouter van Eck.

De tweede zoon kreeg de naam Wouter. Wellicht werd hij vernoemd naar zijn verwekker.

 

Dat zijn bij Sina verwekte zoon alsmede enige van bij Susanna Heijstek verwekte kinderen jong zijn overleden, is mogelijk terug te leiden naar hygiëneproblemen waarmee inwoners van vele Hollandse steden en ook Gorinchem te maken hadden. In 1849 brak cholera uit in de omgeving van de Kalkhaven. Velen stierven aan de ziekte. Ondanks in die tijd toch geboren kinderen, nam in die jaren het aantal bewoners van de stad met vele honderden af.

 

Gezien de aangehaalde naamgevingen van drie van de kinderen van Susanna Heijstek, is met tamelijke zekerheid te veronderstellen dat Wouter van Eck hun vader is. Omdat hij getrouwd was met Sina, kon Wouter van Eck niet als vader in de BS-registers worden opgenomen. Vandaar dat in verschillende akten werd opgetekend dat hij geen bloedverwant was.

 

Was Sina op de hoogte van de escapades van haar echtgenoot? Het laat zich niet uitsluiten. In een kleine stad (8.000 inwoners) gaat zo’n relatie niet ongemerkt voorbij.

 

Zoals in de eerste publicatie is geschreven, is Wouter van Eck in 1868 overleden. Vier jaar later trouwde Susanne Heijstek met Nicolaas Lommers en na diens overlijden twee jaar later met Gerrit Kampers. Sina Johanna IJzing overleed op 30 september 1875 in Gorinchem.

 

Deze publicatie kon worden geschreven dankzij genealogisch speurwerk van de heer Henk Burgering uit Schipluiden.

 

Lees ook: Susanna Heijstek overleeft vijf van haar kinderen

 

**