Seuns van Doornkom, Klipfontein, Leeuwdoorns, Lisbon, Vaalkop en Waaikraal

Joost Heijstek

Hij is het eerste kind en dus ook de oudste zoon van Jan Heijstek. Zijn reis op vijftienjarige leeftijd van het kleine Giessen naar het onbekende Afrika heeft bij hem ongetwijfeld een onuitwisbare indruk achtergelaten. Hij zal zich zeker ook verantwoordelijk hebben gevoeld voor het wel en wee van zijn familieleden.

Swartruggens

Vrij kort na zijn aankomst in Transvaal werd hij aangesteld als onderwijzer voor de familie Eloff in Zwartruggens. Weliswaar blij met de verdienste, hield hij het slechts negen maanden vol. “Dit was nie in my lyn nie” zo sprak hij zich er later over uit.

Het was een tijd met oorlogshandelingen die ook aan Joost Heijstek niet zondermeer voorbij zijn gegaan. Vanwege de Burgeroorlog vonden in 1864 gevechten plaats tussen de commandanten Johan Viljoen en Paul Kruger. Joost nam daar als zeventienjarige aan deel. Nadat hij in 1865 was teruggekeerd van de Basoetoe-oorlog ging hij in 1866 eveneens onder leiding van Paul Kruger in op expeditie naar Zululand.

Boerenoorlog

Tussendoor werkte hij enige tijd als winkelbediende. Het toont aan dat Joost Heijstek van vele markten thuis was.

Administratieve ervaring deed hij in 1866 op toen hij korte tijd werkte op het Landdrostkantoor in Rustenburg. Hoewel Joost eerder had opgemerkt dat onderwijs voor hem niets was, heeft hij zich daar van eind 1867 tot augustus 1869 toch weer mee beziggehouden.

Zijn natuur volgend begaf op een zeker moment ook Joost Heijstek zich op het liefdespad en ontmoette Aletta Elizabeth du Plessis‎. Met haar trad hij op 12 september 1869 in Rustenburg in het huwelijk. Joost was toen 22 jaar oud. Van Aletta Elizabeth weten we dat zij is geboren op 23 september 1853. Als die datum klopt, zou zij nog net veertien jaar zijn op de dag van haar huwelijk. In Nederland zou je hierbij een vraagteken zetten. Echter, in de negentiende eeuw mocht een man in Zuid-Afrika trouwen als hij veertien jaar was en een vrouw als zij twaalf jaar was. Dus op de leeftijd waarop ze geacht werden geslachtsrijp te zijn. Dat wijzigde na de Boerenoorlog.

Het gezin breidt zich in de jaren na het huwelijk uit met vijf kinderen.
Anna Elizabeth Frederika (1870-19139)
Jan (1872-1943)
Johanna (1874-?)
Jan Adriaan (1876-1878)
Jan Adriaan du Plessis (1878-?)

Terwijl zijn vrouw thuis bleef met de kinderen toog Joost Heijstek in 1876 weer ten strijde. Het waren hoe dan ook roerige tijden in het Afrikaanse. Hij diende onder leiding van de generaals M.W. Pretorius en zoals hij werd genoemd de “vechtgeneraal” Niklaas Smit. Het was echter president Burgers die zelf de leiding van de strijd naar zich toe had getrokken.

Onteigenen van grond van de Boeren speelde al in die tijd. Joost Heijstek maakte zich daar zorgen om. Zodoende bezocht hij in 1876 protestvergaderingen. In dit jaar neemt Joost deel aan de Sekoekoenie-oorlog.

Generaal Marthinus Wessel Pretorius, midden met hoed in de hand

Op de 25e april 1878 komt Daniël Elardus Erasmus als vijfde eigenaar in het bezit van een deel van de plaats Klipspruit. Drie maanden later, op de 27e juli, komt hij te overlijden. Zijn schoonzoon Jan, gehuwd met zijn dochter Anna Maria Heijstek, en diens zoon Joost Heijstek nemen de boerderij vanaf dat moment waar. Vier jaar later, op de 10e februari 1882, neemt Joost deze boerderij formeel over. Joost zijn eerste vrouw, Aletta Elizabeth du Plessis is op deze plaats overleden en begraven.

Op 14 november 1888 verkoopt Joost de plaats Klipfontein (Klipspruit) aan zijn vader Jan en diens schoonzoon Pieter Gert Wessel Coerts die met Helena Catharina Heystek was getrouwd. Ieder bezit dan 1/8-deel van de oorspronkelijke Klipfontein nr. 410.

In het jaar 1903 verdeelt Jan zijn eigendom via transportaktes over zijn kinderen. Dertig jaar later worden alle eigendommen van de Heystek-familie en van vele andere families door de Suid-Afrikaanse Bantoe Trust onteigend. Uiteindelijk gaat alles over aan de Republiek van Boputhatswana.

Op Klipfontein, Heystekrand, zijn onder meer begraven:
Daniel Elardus Erasmus
Helena Catharina Malan (zijn vrouw)
Jan Heijstek (stamvader aller Heystekke in Zuid Afrika)
Aletta Elizabeth du Plessis (vrouw van Joost Heijstek)

Wordt vervolgd