Door de voorzitter van de beoordelingscommissie werd vervolgens een uitgebreide en van vele tips en suggesties voorziene, verantwoording van de keuzes gegeven. Vanwege het belang van deze tekst voor al diegenen, die zich op één of andere manier met het maken van familietijdschriften bezighouden, wordt deze verantwoording hieronder integraal weergegeven:

“Het is nu voor de vierde keer dat de verkiezing van het beste familietijdschrift plaatsvindt. De commissie die de beoordeling doet bestaat dit jaar, evenals 6 jaar geleden, uit Rob van Drie, (sinds kort onderdirecteur van het CBG,en daarvoor verantwoordelijk voor alle publicaties van hetzelfde CBG), Bert Mantel en ondergetekende. Bert en ik zijn beiden ervaren genealogen en bekend met het maken en uitgeven van diverse boeken, boekjes en tijdschriften. Bert Mantel en ik maken al sinds het begin (eind jaren 80 van de vorige eeuw) deel uit van deze commissie. Rob heeft nu al drie keer in de commissie gezeten.

Door deze lange ervaring in het beoordelen van de tijdschriften, hebben we een duidelijke evolutie kunnen zien in die tijdschriften. Bij de eerste beoordeling bestond een groot deel van de tijdschriften nog uit gestencilde of getypte bladzijden. Daarna kwam de computer met een tekstverwerker die heel veel verschillende dingen kon en je zag dan ook dat in één blad wel 6 of 7 verschillende lettertypes voorkwamen. Gelukkig is het nieuwe ervan af en zijn de meeste bladen weer tot een iets rustiger opzet teruggekeerd. Die trend begon vorige keer al duidelijk te worden, maar is nu bijna door ieder blad overgenomen.

Daarbij is het opvallend dat sinds de laatste keer het kleurgebruik in de tijdschriften zeer is toegenomen. Hier zie je nu soms ook hetzelfde effect optreden: alle kleuren en stijlen worden gebruikt. Maar gemiddeld is het niveau van de tijdschriften heel behoorlijk. Ook worden steeds meer gedrukte en minder gekopieerde tijdschriften gemaakt. Een compliment voor u allen. Een nadeel daarvan is dat de beoordeling van het beste blad nu ook veel moeilijker is; er zijn veel meer bladen die de toets der kritiek kunnen doorstaan.

Uiteindelijk is het ons toch gelukt om een goede winnaar te vinden.

Ik zal nu de methode die we toegepast hebben om tot die uiteindelijke beoordeling te komen aan u uitleggen: in totaal hebben wij, in diverse etappes, vele dozen vol vaak niet gesorteerde tijdschriften ontvangen. U kunt alle tijdschriften hier bekijken. Na sortering en ordening bleken er 70 verschillende tijdschriften te zijn. Daarop hebben we een eerste schifting toegepast. Die bladen waarvan we alleen nummers ouder dan 3 jaar hadden, zijn afgevallen. Dit bleek in een kwart van de gevallen zo te zijn.

Daarna kwam een tweede schifting.

We hebben de bladen beoordeeld op enkele algemene kenmerken en aanbevelingen uit vorige beoordelingen waarvan ik hier de belangrijkste nog eens noem. Hierbij moet ik opmerken dat voor de relatief jonge tijdschriften iets minder strikt gekeken is dan degenen die al heel lang meedraaien.

Bij elk van deze punten zal ik nog wat nader ingaan.

Lay-out

Dat betreft onder andere. het gebruik van een standaard pagina-indeling en een standaard lettertype voor algemene stukken, steeds dezelfde soort kopjes (dus niet soms cursief, soms dik en dan weer onderstreept), standaard bladspiegel, eenzelfde (liefst iets afwijkend van de gewone) stijl voor onder- of bijschriften bij illustraties.

Ook is bekeken of het blad in de loop der tijd een herkenbare bladspiegel had. Daarom zijn die bladen waarvan we maar één exemplaar hadden ook niet meegenomen.

Door het gebruik van tekstverwerkers zijn bovenstaande punten over het algemeen goed; toch lukt het nog om in sommige gevallen de pagina's scheef op papier te krijgen, bijv. een linkermarge van 1/2 cm en rechts 2 cm. Ook blijkt nog heel vaak dat er teveel verschillende letters gebruikt worden. Het lijkt erop dat de stukken door verschillende mensen aangeleverd worden en zonder correctie zo overgenomen worden. Dat is jammer, het geeft een heel rommelige indruk van een blad. Ook komt het voor dat sommige teksten rechts uitgelijnd zijn en andere weer niet; dat geeft eveneens een rommelige indruk.

Het hoeft ook niet altijd exact hetzelfde te zijn; zo zijn er bladen die een genealogie of een uitnodiging voor een familiedag in één kolom afdrukken en de andere teksten in twee kolommen. Dat kan prima zolang het maar consequent gebeurt.

Illustraties

De kwaliteit van de illustraties was over het algemeen redelijk tot goed. Helaas ontbreekt nog wel eens een bijschrift of vaker een bronvermelding. Bij de beoordeling werd ook gelet op het aantal illustraties ten opzichte van de tekst en op de plaatsing binnen de tekst.

Bij het kopiëren van advertenties wordt nog wel eens niet zo nauwkeurig gelet op de plaatsing. We hebben gezien dat er bladzijden met scheef ingeplakte advertenties waren, blijkbaar direct gekopieerd uit de verzameling van het CBG. Het is veel netter om de advertenties te scannen en dan recht op de pagina te plaatsen. Ook is het mogelijk om ze uit te knippen en dan op een doorzichtig vel met daaronder een ruitjesvel te plakken. Dan komen ze ook recht te staan. Het kost meer tijd maar het staat verzorgd.

Inhoudsopgave en colofon

Bij een vorige beoordeling hadden we als aanbeveling gedaan om een inhoudsopgave en colofon op te nemen, waarin staat hoe je aan het tijdschrift kan komen, de prijs, de adressen enzovoorts te vermelden. Hieraan is massaal gehoor gegeven. De meeste tijdschriften zijn hier nu van voorzien.

Kleurgebruik.

Het kleurgebruik is zeker in opmars; we hebben gekeken of het ook daadwerkelijk interessanter is geworden door het gebruik van kleuren. Meestal was dit zo maar niet altijd. Zo is er bijvoorbeeld een blad dat een heel nette vormgeving had maar nu sinds kort met kleuren werkt en helaas moeten we daar constateren dat niet elke vernieuwing een verbetering is; te veel en te felle kleuren en veel en veel te druk en onrustig; jammer. De meeste bladen zijn binnenin nog zwartwit maar hebben een buitenkant in kleurendruk. Goedgebruikte kleuren zorgen er voor dat een tijdschrift meer opvalt en herkenbaarder is.

Na deze schifting hadden we nog een 25-tal tijdschriften over.

Hierna is gekeken naar de originaliteit van de inhoud.

Daarbij hebben we aandacht besteed aan

Ook hier belicht ik alle delen even kort.

Standaard rubrieken

Het opnemen van rubrieken, zoals een interview met een naamgenoot, naamgenoten in het nieuws, de foto van een naamgenoot uit de 19de eeuw - en als u langs alle bladen loopt kunt u hiervan veel ideeën opdoen - maakt een blad aantrekkelijk voor de lezer. Je weet dan al een beetje wat je van een tijdschrift kan verwachten. Dan is het niet alsof er alleen instaat wat toevallig aanwezig was, maar dat er een beleid achter het blad zit.

Eigen bijdragen

De commissie vindt dat elk blad minimaal enkele eigen bijdragen dient te hebben en niet alleen een verzameling van krantenadvertenties, trouwkaarten en babykaartjes, aangevuld met stukken van internet en uit andere kranten moet zijn. Uiteraard zijn die laatste gegevens ook interessant voor een familieblad, maar het mag niet de boventoon voeren. Het is meer werk voor de redactie, maar het wordt een veel beter blad.

Historie

Ook vinden wij dat in elk tijdschift een stukje historie zou moeten zitten. Het leuke van een historisch stukje is ook dat hierdoor meer familieleden direct aangesproken worden. Een verhaaltje over iemand nu is vooral van belang voor zijn directe familie, maar een stukje over een voorouder van 2 eeuwen geleden raakt al zijn nakomelingen, misschien wel 50 stuks. En het maakt een blad ook veel interessanter om te lezen.

Familieberichten

Zoals net al aangeduid is het prima als er familieberichten in het blad staan, maar het moet slechts een klein deel van het blad beslaan.

Na deze stap bleken we nog ongeveer tien bladen over te hebben.

De laatste schifting was de moeilijkste, omdat die een persoonlijke mening betreft en niet redelijk objectieve eisen zoals in de hiervoor genoemde schiftingen. Wat wij mooi vinden vindt een ander wellicht heel lelijk. Na steeds maar weer bekijken van deze bladen hadden we een slotkeuze gemaakt van 5 bladen waarbij wij eigenlijk alle drie een lichte voorkeur voor één bepaald blad hadden, maar er nog niet 100% overtuigd waren - vanwege de geringe verschillen - dat die ook moest winnen.

Toen hebben we een onafhankelijke groep van 5 beoordelaars naar deze laatste bladen laten kijken en het bleek dat zij allemaal hetzelfde blad aanwezen dat zij er het mooiste uit vonden zien. Dat was nou precies het blad dat ook al onze voorkeur had. Dus toen waren wij overtuigd dat we een goede keuze hadden gemaakt.

Tussen de nummers 2 tot en met 5 hebben we geen onderverdeling willen maken. Al deze bladen hebben hun eigen goede en minder goede kanten maar zijn daarnaast zo verschillend dat we ze alle vier een gedeelde tweede plaats geven. Deze vier hebben we uitgekozen omdat zij alle enkele zeer sterke punten hebben die voor alle uitgevers van familietijdschriften van belang kunnen zijn. Ik zou u dan ook allemaal aanraden om een heel goed naar deze bladen te kijken om daarna uw eigen blad wat mooier te kunnen maken.

Ik ga nu over tot vermelding in alfabetische volgorde van deze vier bladen.

Haselhoff bulletin

Dit blad had de vorige keer gewonnen. Toen stak het wat uniformiteit en lay-out betreft, met kop en schouders uit boven de andere bladen. Ook nu vinden wij het nog steeds een heel goed en verzorgd blad maar er is geen progressie in het tijdschrift te zien, zoals kleurgebruik, waardoor andere tijdschriften dichterbij gekomen zijn of er voorbijgestreefd zijn. Maar nog steeds is het voor velen hier de moeite waard om te kijken hoe een mooie vormgeving gemaakt kan worden.

Nieuwsbrief Overmars(ch)

Dit blad komt duidelijk naar voren door de originele vorm (een drieluik); ook het gebruik van een standaard kleurpatroon maakt het een goed blad. Daarnaast staat er altijd een heel aardige historische bijdrage in. Als minpunten noemen we dat er wat weinig witruimte is, de kolommen staan te dicht bij elkaar waardoor het een te volle indruk maakt en ook de omvang, drie A4-tjes, is wat aan de magere kant.

Het Patertje

Dit is een blad dat al heel lang meedraait en nadat we onze keuze bepaald hadden hebben we nog eens gekeken welke bladen de vorige keren genomineerd waren en het blijkt dat dit blad aldoor bij de beste zit. Het is dus een blad dat een familie lang kan boeien. Ook de lay-out is keurig verzorgd. Als minpuntje kunnen we noemen dat de buitenkant iets saai is in verhouding tot andere bladen en bij enkele foto's ontbrak helaas een bijschrift. Al met al een goed blad, het bekijken waard.

Turfkroniek (over de familie Veelenturf)

Dit is een heel speciaal blad, duidelijk herkenbaar, met op de buitenkant goed kleurgebruik, diverse tinten van eenzelfde kleur maken een goede indruk. Het is een echt krantje, de lay-out lijkt op die van een krant. Hoewel het blad naar onze mening toch wel iets rommelig is, enkele verschillende koppen en iets te vol staat hebben we het toch genomineerd omdat het een heel herkenbaar blad is en er heel unieke vondsten in zijn verwerkt. Zo houden ze elk blad een interview en dat is genaamd in-turf-iew en de artikelen Surfen op Turfen en Durf, ik ben een Turf, waarin een persoon nader belicht wordt, zijn heel origineel. Ook hier dus, zeker bekijken!

En dan nu de winnaar:

Bij Uitstek van de familie Heijstek.

Dat deze familie een lunchpresentatie zou houden, was voor ons een volslagen verrassing. Gelukkig wisten wij als commissie niets van de organisatie van de dag af; het zou dus echt toeval zijn geweest.

Dit relatief jonge blad valt qua uitvoering vooral op door de mooie buitenkant en binnenin door een rustige maar niet saaie lay-out en de mooie verwerking van de illustraties. Keurig binnen een kader, waardoor een rustige eenheid ontstaat. Daarnaast is er origineel met verschillende formaten omgegaan. Tot slot voldoet ook de inhoud natuurlijk aan alle door ons gestelde normen.

Voor ons een terechte winnaar en ik hoop dat u dat, na het bekijken van alle bladen, ook zult vinden!”

Mevrouw dr. E.W.A. Elenbaas-Bunschoten.